ارائه این جزوه به معنای تأیید متن کتاب نیست و تنها گزارشی از مفهوم علم در بیان دانشمندان علوم تجربی از زبان نویسنده است.
یکی از ارزنده ترین کتب فلسفی جناب ملاصدرای شیرازی، کتاب «شواهد الربوبیه فی مناهج السلوکیه» می باشد. کتابی که حجم آن نسبت به کتاب اسفار ایشان بسیار کمتر است.
نوشتهی حاضر که در اختیار دوستداران حکمت قرار می گیرد، بیانات استاد گرانقدر، جناب آقای حشمت پور در شرح و توضیح مشهد سوم این کتاب شریف است که امیدوارم مورد استفاده قرار گیرد.
در این تقریر سعی شده است بعد از بیان توضیحات استاد، مرجع ضمیرها و توضیحات ضروری استاد در تطبیق نیز بیان شود.
تذکر: مخاطب این گزیده عده ی خاصی بودند. ان شاالله بتوانم با توفیق الهی و عنایت مولایم امام زمان علیه السلام، در آینده بقیه مباحث را نیز منتشر کنم.
نهم ربیع الاول -آغاز امامت و ولایت امام مهدی علیه السلام مبارک باد.
ترجمه و شرح خطبه توحیدی 49 نهج البلاغه
شرح عربی: بهج الصباغه علامه محمدتقی شوشتری
ترجمه، شرح و تعلیقه فارسی: عبدالرضا بختیاروند
برای دانلود کلیک کنید: خطبه 49
®قرآن کریم
®نهج البلاغه
1. ابن أبي الحديد، عبد الحميد بن هبة الله، شرح نهج البلاغة لابن أبي الحديد، 10جلد، مكتبة آية الله المرعشي النجفي - قم، چاپ: اول، 1404ق.
2. ابن بابويه، محمد بن على، التوحيد (للصدوق)، 1جلد، جامعه مدرسين - ايران ؛ قم، چاپ: اول، 1398ق.
3. ابن بابويه، محمد بن على، عيون أخبار الرضا عليه السلام، 2جلد، نشر جهان - تهران، چاپ: اول، 1378ق.
4. ابن شعبه حرانى، حسن بن على، تحف العقول عن آل الرسول صلى الله عليه و آله، 1جلد، جامعه مدرسين - قم، چاپ: دوم، 1404 / 1363ق.
5. امینی، عبدالحسین، الغدیر. نرم افزار جامع الاحادیث نور.
6. انصاریان، حسین، ترجمه نهج البلاغه،
7. انصاریان، علی، شرح نهج البلاغه علامه مجلسی، سازمان چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران.
8. بحرانی،ابن میثم، شرح نهج البلاغه،
9. بستانى، فواد افرام، فرهنگ ابجدي، تهران، چاپ: دوم، 1375 ه.ش.
10. ثعالبى، عبدالملك بن محمد، فقه اللغة - بيروت، چاپ: اول، 1414 ه.ق.
11. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، نشر اسراء، قم.
12. جوادی آملی، عبدالله، حق و تکلیف در اسلام، نشر اسراء. قم.
13. جوادی آملی، عبدالله، حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه، قم، نشر اسراء.
14. ديلمى، حسن بن محمد، إرشاد القلوب إلى الصواب (للديلمي)، 2جلد، الشريف الرضي - قم، چاپ: اول، 1412ق.
15. شوشتری، محمد تقی، بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه، امیرکبیر، تهران، ، اول، 1376.
16. کمپانی، فضل الله، سخنانعلىعليهالسلامازنهجالبلاغه، انتشارات فروغی.
17. كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، الكافي (ط - دارالحديث)، 15جلد، دار الحديث - قم، چاپ: اول، ق1429.
18. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)، 111جلد، دار إحياء التراث العربي - بيروت، چاپ: دوم، 1403 ق.
19. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، 26جلد، دار الكتب الإسلامية - تهران، چاپ: دوم، 1404 ق.
20. مفضل بن عمر، توحيد المفضل، 1جلد، داورى - ايران ؛ قم، چاپ: سوم، بى تا.
21. مفيد، محمد بن محمد، الحكايات في مخالفات المعتزلة من العدلية و الفرق بينهم وبين الشيعة الإمامية، 1جلد، كنگره شيخ مفيد - قم، چاپ: اول، 1413 ق.
22. مکارم شیرازی، ناصر، پيامامامشرحتازهوجامعىبرنهجالبلاغه، دارالکتب الاسلامیه، تهران،
23. موسى، حسين يوسف، الإفصاح ، قم، چاپ: چهارم، 1410 ه.ق.
24. هاشمى خويى، ميرزا حبيب الله، منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة و تكملة منهاج البراعة (خوئى)، 21جلد، مكتبة الإسلامية - تهران، چاپ: چهارم، 1400 ق.
نام جزوه: متن، ترجمه و شرح خطبه های درس استنباط های کلامی-فلسفی از نهج البلاغه
قسمت اول-مباحث توحیدی در خطبه ی اول نهج البلاغه
هدف از تهیه این جزوه، ارائه متنی برای مباحثه سخنان توحیدی امام علی علیه السلام در مورد مباحث کلامی-فلسفی می باشد.
در تهیه این نوشتار، ترجمه شرح ابن میثم بحرانی(ره) به عنوان متن قرار گرفته شده است و با توجه به نیاز، مطالبی از کتب روایی،شرحهای نهج البلاغه و سخنان دیگر بزرگان در حاشیه آورده شده است.
به امید توفیق الهی برای تفکر و تدبر بیشتر در کلمات و سخنان امامان علیه السلام.
®قرآن کریم
®نهج البلاغه(صبحی صالح)
1. ابن ابی الحدید،شرح نهج البلاغه، نرم افزار جامع الحادیث.
2. ابن بابويه، محمد بن على، خصال، نرم افزار جامع الحادیث.
3. بحرانی، ابن ميثم، شرح نهج البلاغه، ترجمه محمدى مقدم و نوايى،شرح نهج البلاغه. نرم افزار جامع الحادیث.
4. جوادی آملی، عبدالله، حکمت علوی،قم، نشر اسراء.
5. جوادی آملی، عبدالله، حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه،قم، نشر اسراء.
6. جوادی آملی، عبدالله، فلسفه الهی در منظر امام رضا علیه السلام، قم، نشر اسراء.
7. کلینی،محمد،اصول کافی، نرم افزار جامع الحادیث.
8. مکارم شیرازی، ناصر، پيامامامشرحتازه وجامعى برنهجالبلاغه، نرم افزار نهج البلاغه موسسه نور.
9. یزدانپناه، سید یدالله، حکمت اشراق، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه،1389.
برای دانلود کلیک کنید: شرح خطبه اول نهج البلاغه
دانلود کنید: معقول ثانی
متن حاضر قصد دارد با استناد به آیات و روایات معتبر،با اثبات وجود مراتب تشکیکی در آموزه های قرآنی و روایی به لزوم فراگیری علومی چون فلسفه و عرفان مصطلح به عنوان علوم مقدماتی در فهم مراتب عالیه این سلسله تشکیکی تاکید کند.
امام صادق علیه السلام در روایتی مراتب آیات قرآن را به این گونه بیان فرمودند: كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى أَرْبَعَةِ أَشْيَاءَ عَلَى الْعِبَارَةِ وَ الْإِشَارَةِ وَ اللَّطَائِفِ وَ الْحَقَائِقِ فَالْعِبَارَةُ لِلْعَوَامِّ وَ الْإِشَارَةُ لِلْخَوَاصِ وَ اللَّطَائِفُ لِلْأَوْلِيَاءِ وَ الْحَقَائِقُ لِلْأَنْبِيَاءِ. (بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج75، ص: 278)
کتاب خدا بر چهار بخش است.عبارت،اشاره،لطایف وحقایق.عبارت برای عوام،اشاره برای خواص،لطایف برای اولیاء و حقایق برای انبیاء است.
در تلفیق این روایت با آیاتی که هدف از نزول کتاب الهی را هدایت عموم انسان ها می داند،می فهمیم که هرچند قرآن برای فهم عموم آمده است اما فهم عموم نسبت به قرآن دارای رتبه یکسانی نیست.مانند بارانی که برای سیراب کردن همه ی اهل زمین فرو می بارد،اما میزان بهره مندی موجودات –چه حیوان یا نبات یا انسان- نسبت به آن مختلف می باشد.این تشکیک نه تنها به صورت طولی متفاوت است،بلکه در جهت عرضی نیز مختلف خواهد بود.انسانی از باران تنها برای رفع عطش بهره می برد و دیگری با جهت دادن به مسیر آب و جمع آوری آن به انرژی برق نیز دست می یابد.
برای تایید محکم تر وجود این تفاوت در مراتب آیات و فهم مخاطبان،می توان به دو دلیل دیگر نیز اشاره کرد:
الف- نص صریح آیه "إِنَّا سَنُلْقي عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقيلا" (مزمل/5).ما بر تو قول سنگینی را فروفرستادیم.
تاریخ چنان فراز و نشیبی دارد که روزی کسی در شام گفت "علی را در محراب کشتند" و دیگری پرسید:"مگر علی هم نماز می خوانده است؟" آنچه در فضایل علی علیه السلام برای ما چون آفتاب است در زنگار معاویه صفتان ممکن است امر را بر بسیاری از خواص و عوام مشتبه سازد.
این روزها در برخی سایت ها و وبلاگ ها،تمام همت به میدان آورده می شود که عارف وارسته،جناب ابن عربی را به دشمنی با اهل بیت و شیعه و در نهایت به "کفر در حد نهایت" محکوم کنند.
نقل احلام اضغاث از جمله ابزارهای نازیبا و غیر شرعی کینه توزان عرفان و فلسفه اسلامی در مبارزه با این علوم الهی است.از مشهورترین این افاضات نقل مکاشفه یا خوابی از جناب میرزا مهدی اصفهانی – از اساتید اثرگذار در تفکرات شیخ محمود حلبی- است.قضیه به این گونه نقل شده است که ایشان در مکاشفه ای می بیند که حضرت بقیة الله ارواحنا فداه کاغذی به او دادند و در پشت آن کاغذ بخط سبز نوشته است : أنا الحجة ابن الحسن {و در ادامه نوشته شده بود: طلب العلم من غیر طریقنا اهل البیت مساوق لإنکارنا: طلب علم از غیر طریق ما اهل بیت، مساوی با انکار ماست}. خودش این مکاشفه را تعبیر به بطلان سیر و سلوک خود نموده ؛ و از آنجا از عرفان و پیمودن راه خدا زده می شود.
با شروع تجاوز عراق به میهن اسلامی مان،علماء و طلاب حوزه های علمیه جزء اولین گروه هایی بودند که برای مقابله با این تهاجم،اعلام آمادگی کردند.مبارزان صحنه ی درس و علم،قلم را بر زمین نهادند و سلاح بر دوش،فرمان روح خدا را برای دفاع از دین و میهن اسلامی شان لبیک گفتند.حضرت امام (ره) در "منشور روحانیت" بر آن ها درود فرستاد که:« درود بر حاملان امانت وحی و رسالت پاسداران شهیدی که ارکان عظمت و افتخار انقلاب اسلامی را بر دوش تعهد سرخ و خونین خویش حمل نمودهاند. سلام بر حماسه سازان همیشه جاوید روحانیت که رساله علمیه و عملیه خود را به دم شهادت و مرکب خون نوشتهاند و بر منبر هدایت و وعظ و خطابه ناس از شمع حیاتشان گوهر شب چراغ ساختهاند. افتخار و آفرین بر شهدای حوزه و روحانیت که در هنگامه نبرد، رشته تعلقات درس و بحث و مدرسه را بریدند و عقال تمنیّات دنیا را از پای حقیقت علم برگرفتند و سبکبالانه به میهمانی عرشیان رفتند و در مجمع ملکوتیان شعر حضور سرودهاند. سلام بر آنان که تا کشف حقیقت تفقّه، به پیش تاختند و برای قوم و ملت خود منذران صادقی شدند که بندبند صداقتشان را قطرات خون و قطعات پاره پاره پیکرشان گواهی کرده است.»[1]
جای جای تاریخ حکایت گر نبرد مقدس مردان خدا با نمادهای تیرگی است.نبردی در راستای اعتلای کلمه ی نور و پاکی و رهایی دادن بندگان از یوغ طاغوت ها و گستراندن حکومت خداوند بر زمین.حکایت ابراهیمی که تبری بر دوش ، بت بتکده ی عمومی جهل را شکست و با تبری دیگر از جنس برهان و استدلال به نبرد نمرود زمان خود رفت.حکایت موسایی که هم قبل و هم بعد از بعثتش به پیامبری، اسطوره ی مبارزه با ظلم و یاری نیازمندان بود.موسایی که خداوند به او فرمود:به سمت فرعون برو و از او بخواه که بنده های مرا به من برگرداند.[1]
آری، کسی حق ولایت بر بنده های خداوند را ندارد جز خداوند و کسی که از جانب خداوند به ولایت منصوب شود.«انما ولیکم الله و رسوله والذین آمنوا...- جز اين نيست كه ولىّ شما خداست و رسول او و مؤمنانى كه نماز مىخوانند و هم چنان كه در ركوعند انفاق مىكنند».[2]
و حکایت مسیحا نفسی که خداوند از مسلمانان می خواهد چون یاران مسیح (علیه السلام) باشند که در برابر دعوت او به نبرد ندای لبیک سر داده و بگویند «ماییم یاوران خدا»[3]
و حکایت پیامبری که خاتم الانبیاء بود.پیامبری که دستانش را میزبان ماه و خورشید ثروت و قدرت نکرد تا بتواند دستی گشاده در دستگیری از مستضعفان داشته باشد.پیامبری که در کنار اخلاق خوشش و حرص بر ایمان مردم و مهربانی با حق طلبان، شدید بر کفار بود.او در دعوت همراه با برهان و موعظه و جدال احسن ،دستور به جهاد و قتال با امامان کفر را داشت.
حضرت زهرا سلام الله علیها طلایه دار آفرینش " حماسه سیاسی" در تاریخ دفاع از حریم ولایت هستند.زمان ایراد خطبه معروف ایشان در مسجد مدینه، وقتی است که نه نماز و نه روزه ،نه حجاب و نه حج و دیگر امور دینی هنوز به حاشیه نرفته اند.اما با کنار گذاشتن ولی بر حق زمان و نادیده گرفتن وصایای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله،کم کم آثار این گمراهی و پیامدهای آن آشکار می شود.یهودیانی که تاکنون با اسلام ستیز داشتند،نومسلمانانی شدند که به تفسیر قرآن و بیان احکام دینی و ... می پردازند.و در همین روزهاست که تفسیری جدید از آیات الهی مطرح می شود.در این تفسیر با بازگشت به دوره ی جاهلیت که دختران ارث نمی بردند،ارث دختر رسول خدا صلی الله علیه و آله غارت شده و نداخواهی مستند وی نادیده گرفته می شود.
هر حکومتی وظیفه دارد که علاوه بر دفاع از حقوق شهروندی افراد و حفظ امنیت جان و مال آنها،در صورتی که حق کسی پایمال شود ،حق او را بازپس بستاند و غاصب را محاکمه کند.اما متاسفانه حکومت خلیفه اول در اولین گام با غصب حق مالی حضرت فاطمه سلام الله علیها و نادیده گرفتن دادخواهی ایشان،اولین سنگ بنای بی عدالتی را در جامعه اسلامی پایه گذار شد.پس به واقع نمی توان این حکومت را باعث عزت مومنین دانست.
حضرت زهرا سلام الله علیها چادر به سر کردند و با حضور در مسجد فرمودند:
بسم الله الرحمن الرحیم
نکته: مطالب زیر تنها یک مشق شب کودکانه است که در عنفوان جوانی با ادبیاتی کوچه بازاری برای یک ولگرد بدبخت وهابی نوشته شده است. بعد از گذشت چندین سال و مطالعات عمیق تر و انس بیشتر با قرآن و معارف اهل بیت علیهم السلام، به بحث های شبانه ام می خندم و بر گذر عمرم غبطه می خورم.
افانت تسمع الموتی؛ به راستی سخن گفتن با قلب هایی که پر از کینه و تعصبند، چه سودی دارد؟
اما باز به پیروی از مکتب امام حسین علیه السلام، رو به سوی سپاه وحشی هند جگرخوار می کنم و آنها را دعوت به اسلام و قرآن می نمایم.
بسم الله الرحمن الرحیم
مقدمه
اولین کلامی که پیامبران الهی انسان ها را بدان فرا خواندند و تا آخر نهضت نبوت آن پیام را محور کلام و رفتار خود قرار می دادند.دعوت به کلمه لا اله الا الله بود.
لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ[1]
وَ إِلى عادٍ أَخاهُمْ هُوداً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ [2]
وَ إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ [3]
وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ [4]
رسالت پیامبر خاتم حضرت محمد صلی الله علیه و آله نیز با این عبارت آغاز شد که: "قولوا لا اله الا اللَّه تفلحوا"[5]
شاید راز این همه تاکید بر یکتا پرستی این باشد که سر منشا مشکلات انسان ها دوری آنها از یکتا پرستی و تنها راه رسیدن آنها به کمال و سعادت یگانه پرستی باشد.
خداوند در سوره یوسف علیه السلام این کلام را از آن پیامبر الهی نقل می کند که:
"أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّار"[6]
آیا چند رب داشتن بهتر است یا پرستش خدای یگانه که بر همه امور غالب است؟